Sakız, Kıvırcık ve Alman Siyah Başlı Koyun Irkları Arasındaki Melezlemeler İle Kaliteli Kesim Kuzuları Elde Etme Olanaklarının Araştırılması

Türkiye 45.4 milyon başlık koyun varlığı ile dünyada en fazla koyun popülasyonuna sahip ülkeler arasında yer almaktadır (1). Buna karşılık var olan koyun popülasyonunun %97'sini, içinde bulundukları olumsuz çevre koşullarına iyi adapte olmuş, verim yeteneği düşük yerli ırktan koyunlar oluşturmaktadır.(2). Ülkede üretilen toplam et miktarının %32'si, süt miktarının ise % 22'si koyun yetiştiriciliğinden sağlanmaktadır (3). Türkiye’de hayvancılığın genel anlamda ekstansif karakterde olması, koyunların düşük değerli meralardan en iyi biçimde yararlanabilme
yetenekleri, halkın koyun eti ve sütünden yapılan ürünlere olan talebi ve özellikle sınırlı ölçüde toprağa sahip yetiştiricilerin geçim kaynağı olması koyun yetiştiriciliğinden ülke ekonomisindeki önemini ortaya koymaktadır.

Alman Siyah Başlı Koyun  Sakız Koyunu ve kuzuları

Hayvancılığın endüstri haline geldiği çağımızda, koyunculuk alanında ileri olan ülkelerde ilk planda kaliteli kuzu eti üretimine önem verilmektedir. Bundan dolayı kuzu eti üretimini ve karkas kalitesini artırmak için saf koyun ırklarının yetiştirilmesi yerine, çeşitli kullanma melezlemesi modelleri uygulanmaktadır. Bu amaçla çoklu doğurma oranı yüksek ve aynı zamanda süt verimi yeterli olan melez veya saf anaç koyunlar, alçak arazi çiftliklerinde etçi ırk koçlarla birleştirilmektedir. Koyun basına 1.2-2.0 kuzu elde edilmesi ve bu kuzuların hızlı büyüme ile kısa sürede kesim ağırlığına ve karkas olgunluğuna ulaşması amaç edinilmektedir (4,5,6). Türkiye’de koyunlardan elde
edilen 13 kg düzeyindeki ortalama karkas ağırlık düzeyi, dünya ortalaması olan 15 kg’dan düşüktür (3). Türkiye’deki koyunların et üretimini ve karkas kalitesini artırabilmesi için, uygun koyun ırklarının melezlenmesi ile elde edilen kesim kuzularının üretimde kullanıldığı entansif kuzu besiciliğinin yaygınlaştırılması gerekmektedir.

Kıvırcık Koyunu

 

Araştırmadan Değerlendirmeler

  • Kesim ve karkas özellikleri genel olarak değerlendirildiğinde, kesim kuzularının Kıvırcık kuzulara nazaran belirgin bir üstünlükte olduğu, Merinos kuzular ve benzer karkas değerlerine sahip, hatta bazı karkas özelliklerinde daha üstün oldukları söylenebilir. Kesim kuzularının karkas kalitesinin farklı ırklarda yapılan benzer araştırma sonuçlarına göre de iyi düzeyde olduğu görülmektedir.  Sert peynirler genellikle sarı peynir veya kaşardır. Bu tür peynirden bir kilo üretmek için 11 litre süt gerekir. Olgunlaşma süresi kısadır ve bu tür peynirlerin genellikle özel bir tadı yoktur. Genelde üretilen peynir küçük ölçüde olup, genellikle bir kilonun altındadır. Özel peynirler ise genellikle koyun sütünden yapılır. Bu tür peynirler çoğunlukla mandıralar tarafından üretilir ve pazarlarda satılır. Bu özel peynirlerden bazıları inek sütünden üretilen İtalyan mozzarellası, örgü peyniri veya diğer peynirlere benzemektedir. 1 kilo peynir için 11 litre süt gerekir. İşlenmiş peynir, sert peynir, peynir özü veya süttozu, yağ ve madeni tuzlar kullanılarak üretilir. Raf ömrü uzundur, soğutma istemez, ekmeğe sürülebilir ve çoğunlukla çocuklar tarafından tercih edilir.

 

  • Araştırmadan elde edilen sonuçlar toplu olarak değerlendirildiğinde, Trakya bölgesinde yetiştirilen koyunlardan daha yüksek oranda kuzu eti üretimi için Alman Siyah Baslı koyun ırkından yararlanılabileceği görülmektedir. Bu birleştirme döl verimi yüksek ırklar ile doğrudan yapılabileceği gibi, döl verimi düşük ırklar ile üçlü kullanma melezlemesi yöntemi ile de uygulanabilir. Araştırmadaki planlama ile yapılacak kuzu üretimlerinde, bölgedeki kuzu kesim ağırlık ortalamasını yükseltilebilir. Bu durum ekonomiye oldukça zarar veren erken kuzu kesiminden oluşacak kayıpları da ortadan kaldıracaktır.

     

    Tam metni pdf olarak  okuyabilirsiniz. PDF

    Kaynak: TÜBİTAK